خواهد بود . بنا بر اين چون قديم و ازلى نيست حادث خواهد بود و جهان و عالم از اعراض و جواهر تشكيل يافته است . آيات قرآنى و دلايل بيان‌شدهء قبلى هم حاكى از حدوث عالم است . متكلمان در اين مورد فراوان سخن گفته‌اند كه اينجا جاى آن نيست . « 1 » ( 1 ) سخن در فساد و تباهى تقليد ( 2 ) بدان كه حد تقليد ناپسند ، پذيرفتن سخن ديگرى بدون هيچ گونه دليل و برهان است كه در اين صورت باطل است ، زيرا اگر باطل نباشد تقليد از محق سزاوارتر از تقليد از مبطل نيست و قبل از دقت نظر و تأمل نمىتوان مبطل را از محق تشخيص داد . « 2 » و خداوند قديم متعال در سورهء بقره اين گفتار ما را نصرت داده است و مى - فرمايد : ( 3 ) « و اگر پيروى كنى هواهاى ايشان را پس از آنكه آمد ترا از علم ، نباشد ترا از خداى يارى و نه ياورى . » و در همان سوره ، در دنبالهء آيهء ديگرى كه بخش اول آن همين آيه است ، مىفرمايد : « در آن صورت همانا كه تو از ستمكاران باشى . » « 3 » ( 4 ) و در سورهء آل عمران مىفرمايد : « پس چرا حجت مىگوييد در آنچه شما را به آن علم نيست و خدا مىداند و شما نمىدانيد . » « 4 » ( 5 ) و در سورهء انعام مىفرمايد : « به تحقيق آمد شما را بينشها از پروردگارتان . پس هر كه بينا شد براى خود اوست و هر كه كور باشد بر اوست . » « 5 » ( 6 ) و خداوند متعال در سورهء يونس چنين مىفرمايد : « و پيروى نمىكنند بيشتر ايشان مگر گمان فاسدى را . همانا كه گمان فاسد بىنياز نگرداند از حق چيزى را . » « 6 »

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر به بحث شيخ طوسى در كتاب اقتصاد ، ص 20 ، مراجعه شود . م . ( 2 ) . براى اطلاع بيشتر به بحث صفحهء 2 همان كتاب مراجعه شود . خوانندگان گرامى بايد توجه فرمايند كه در بارهء اين گونه مباحث كلامى و اصولى ميان علماى بزرگ شيعه رضوان اللَّه تعالى عليهم اختلاف نظر است و نبايد تنها به اظهار نظر يك فرد قانع شد ، و مثلا مىتوان به مباحث شيخ انصارى قدس سره مراجعه كرد . م . ( 3 ) . بخشى از آيهء 114 و بخشى از آيهء 141 سورهء دوم . ( 4 ) . بخشى از آيهء 60 سورهء سوم . ( 5 ) . بخشى از آيهء 104 سورهء ششم . ( 6 ) . آيهء 37 سورهء دهم .